Tin tức

Kỷ niệm 191 năm ngày mất của nhạc sĩ thiên tài Beethoven và 210 năm bản giao hưởng số năm “Định mệnh” của ông được công diễn lần đầu, chúng ta cùng nhìn lại bản giao hưởng này qua phân tích của các chuyên gia về nhạc giao hưởng.  Lugwig van Beethoven (1770 – 1827), nhạc sĩ thiên tài của thế giới sinh ra tại ngôi làng nhỏ Rajna của nước Đức và trải qua hầu hết cuộc đời ở thủ đô Viên (Áo), là quê hương của Mozart và là nơi được coi là thủ đô âm nhạc thế giới.

Beethoven sinh ra chịu nhiều đau thương về tinh thần cũng như thể xác như đại thi hào Goethe – nhà thơ Đức vĩ đại đã viết: “Cả cuộc đời Beethoven như một ngày trọn vẹn đầy dông tố”. Nhưng người nhạc sĩ thiên tài đó có nghị lực phi thường đã vượt lên tất cả để chiến thắng số phận cay đắng và nghiệt ngã của mình và để cống hiến trọn đời mình cho nền âm nhạc thế giới. Dường như những đau thương, bất hạnh mà ông đã trải qua trong cuộc đời đã được dồn nén vào trong tâm hồn nhạc sĩ, được ủ bằng một loại “men” lãng mạn hùng tráng đặc biệt đến một độ nhất định để rồi bứt phá và vút lên thành những giai điệu vừa du dương tuyệt vời nhất.

Beethoven được đánh giá là một hình tượng âm nhạc quan trọng trong giai đoạn giao thời từ thời kỳ âm nhạc cổ điển sang thời kỳ âm nhạc lãng mạn. Khi mới lên 8 tuổi, ông đã biểu hiện ra là một thần đồng về âm nhạc qua việc chơi đàn piano. Năm 14 tuổi đã viết và biểu diễn thành công 3 bản sonata cho đàn piano. Beethoven không chỉ là một nhạc sĩ thiên tài mà còn là người đầu tiên cảm nhận sâu sắc về vai trò của âm nhạc đối với quảng đại quần chúng và là tài sản văn hóa của nhân loại.

Có lẽ vì như vậy nên ông đã để lại một khối lượng sáng tác đồ sộ là 135 tác phẩm bao gồm các thể loại nhạc kịch (opera), nhạc múa (ballet), 10 bản giao hưởng (symphony), nhạc thính phòng (camarazene), khúc cầu kinh (mise), song tấu (duo), tam tấu (trio), tứ tấu (kvartett), 15 bản sonata, chưa kể các tiền tấu, hát bè, phổ nhạc thơ… Ông đã sáng tác cả những khi ông hoàn toàn điếc, mù và quằn quại trong đau đớn để hôm nay chúng ta được hưởng thụ những bản nhạc bất hủ của ông mà ai cũng đã từng nghe đi nghe lại và mê đắm trong đó như bản giao hưởng số 3 “Anh hùng ca”, bản giao hưởng số 6 “Đồng nội”, bản sonata “Ánh trăng”, bản sonata “Mùa xuân”, bản giao hưởng số 9…

Có một bản giao hưởng của Beethoven được trình diễn nhiều nhất ở nhiều nơi trên thế giới, đến mức một đứa trẻ sinh ra trong một làng quê nghèo cũng có thể cất lên giai điệu mở đầu của bản nhạc khi cao hứng với thành quả nào đó của mình, đó là bản giao hưởng số 5 cung Đô thứ “Định mệnh”. Đây là tác phẩm được ông sáng tác trong thời kỳ thính lực của ông bắt đầu suy giảm rồi dẫn đến điếc hoàn toàn.

Tác phẩm như một dự cảm về định mệnh của cuộc đời ông và bản nhạc đã thể hiện đúng như những gì mà ông đã trải qua. Tác phẩm gồm 4 chương đã được công diễn lần đầu tại Viên (Áo) cách đây 210 năm, vào ngày 22/12/1808.

Bài viết này xin được giới thiệu với độc giả những giai điệu du dương của bản giao hưởng số 5 của Beethoven do Dàn nhạc giao hưởng Viên trình diễn tại nhà hát giao hưởng Viên, dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng Christian Thielemann. Toàn bộ tác phẩm được trình diễn trong khoảng thời gian 35 phút, bao gồm bốn chương bắt đầu ở các mốc thời gian là:

Chương thứ nhất: Allegro con brio

Chương thứ hai: Andate Con moto

Chương thứ ba: Scherzo Allegro

Chương thứ tư: Allegro

Theo các chuyên gia về âm nhạc thì trong tác phẩm này, những nguyên tắc cải tiến của nhạc sĩ đã trở thành một công thức hoàn chỉnh kinh điển. Giao hưởng số 5 là “bản giao hưởng bi kịch” trong ý nghĩa cao quý cổ đại của danh từ ấy. Tất cả các chương của vở bi kịch này đều xuyên qua một trục phát triển kịch chung. “Qua cuộc đấu tranh đến thắng lợi”, “Từ tăm tối – ra ánh sáng”.

Tư tưởng triết lý chung của bản giao hưởng số 5 được áp dụng để diễn đạt là như thế. Đó là sơ đồ của nội dung và hai phần ngoài cùng của nó, còn phần giữa là cả một cảnh tượng của cuộc đấu tranh sống còn phức tạp và toàn diện đang phát triển. Những thời điểm cao trào trong cuộc đời con người được mô tả rất rõ trong bản giao hưởng, đó là khi một ai đấy buộc phải tham gia vào cuộc đấu tranh cho việc thực hiện lý tưởng, định mệnh, đấu tranh cho cái “tôi” của mình, tham gia cuộc đấu tranh mà có thể báo trước cái chết, nhưng không thể từ nan và kết thúc bằng thắng lợi của tinh thần đạo đức.

Tư tưởng hùng vĩ và cao cả được thể hiện dưới một hình thức rõ ràng kinh điển, cân đối, mạch lạc, logic và cô đọng, rất đời thường nhưng lại rất phi thường. Từ những bước chân rụt rè và tiếng gọi yếu ớt cho đến hành động dứt khoát của chiến sĩ trên yên ngựa phi nước đại và tiếng kèn xung trận ngân vang, từ những day dứt dồn nén trong lồng ngực đến cảm giác như tiếng thét vỡ òa trong lồng ngực… Nhờ những phẩm chất ấy bản giao hưởng số 5 đã trở thành loại kiểu mẫu, một tiêu chuẩn nhạc giao hưởng của thế kỷ 19.

Đúng như tên của bản giao hưởng, chủ đề “định mệnh” như một dự cảm mới về sức mạnh mới, một niềm kiêu hãnh và báo trước một thắng lợi sẽ xuất hiện. Ngay trong chương I, bên cạnh những giai điệu khẩn khoản dè dặt, du dương của chủ đề phụ là nền nhạc đặc biệt xuyên suốt của chủ đề chính, đó là sự tích lũy dần yếu tố căng thẳng, mãnh liệt dồn vào một dòng nhạc thống nhất, để rồi motiv định mệnh vang lên, tượng trưng cho giờ phút thử thách nghiêm trọng, tiếp theo là sự tan vỡ đột ngột thể hiện bằng sự đau buồn réo rắt quặn lòng người nghe.

Có dòng âm thanh như đề cập đến một khía cạnh mới của tư tưởng trong tác phẩm. Theo đó, người nghe có thể cảm nhận được những tư tưởng cao thượng, những cảm xúc nồng nhiệt của nhân vật trong bản hùng ca với trái tim yêu thương nhân loại. Nhân vật đó chính là Beethoven. Người nghe thấy rõ những khúc biến tấu thay đổi cho nhau, luân chuyển, lúc du dương, êm ái (alto và cello) đầy tính chất quả cảm cao thượng, khi thì lại như một bài ca kêu gọi với nhịp điệu diễu hành oai nghiêm, trang trọng, âm thanh kèn hiệu làm chúng ta tưởng tượng ra vị anh hùng xông trận.

Ở phần tiếp theo, những giai điệu hồi hộp lo lắng, âm điệu khẩn cầu rồi tiếp đến là âm điệu hào hùng như thác đổ thể hiện rõ nét. Người nghe sẽ cảm nhận được những tiếng ồn ào của đám đông bật dậy sau những âm thanh khẽ khàng thánh thót của tiếng chuông ngân, giống như sự sống trỗi dậy sau khoảng lặng im của tạm thời của sự bất tỉnh.

Sự bật dậy lúc đầu còn thầm kín, sau chuyển sang âm hưởng của một cuộc chiến đấu sôi động đang sắp sửa nổ ra. Chương 3 chính là chuẩn bị cho màn kết của bản giao hưởng, đó cũng là chương trình diễn những kết quả huy hoàng của cuộc chiến.

Chương 4 được xem như một bài hát hùng tráng ca ngợi con người đã chiến thắng cho cuộc đấu tranh cho những lý tưởng nhân đạo cao quý, cho giá trị nhân văn đích thực – bản thể người. Chính vì thế mà chương này đồ sộ như một khúc khải hoàn tường thuật về sức mạnh tinh thần con người.

Không thể đếm xuể đã có biết bao lời ca ngợi bản giao hưởng tuyệt vời này khi thính giả đắm mình trong bản nhạc để nghe những giai điệu cứ dâng trào lên cao mãi, cao mãi, đưa đẩy thính giả vào cõi vô tận và mãnh liệt của thế giới tâm linh, làm cho ai cũng có thể cảm nhận được những điều bình dị như nỗi buồn đau và niềm vui hạnh phúc đan quyện vào nhau, ôm ấp lấy thân phận mình một cách cao thượng bằng những âm điệu tuyệt vời. Đúng như lời một tác giả đã mô tả về bản nhạc: “Như ánh sánh rực rỡ chiếu xuyên qua màn đêm thăm thẳm, và lúc ấy ta mới nhận ra bóng tối khổng lồ đang lắc lư tới lui đã bao trùm lên ta, huỷ diệt mọi thứ bên trong ta chỉ trừ nỗi đau của niềm khắc khoải vô tận – cái khắc khoải mà trong đó mọi sự ngân lên trong cung bậc hân hoan đều bị dìm xuống và chết lịm, và chỉ qua nỗi đau ấy – cái thống trị nhưng không huỷ diệt tình yêu, hy vọng và niềm vui – ngực ta như muốn nổ tung bởi hơi thở dồn dập trong những hoà âm tràn ngập âm thanh của niềm đam mê, chúng ta bám lấy cuộc sống và trở thành người nắm giữ linh hồn”.

Nhân dịp Kỷ niệm ngày Thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22-12) và cổ vũ cho ĐTVN trước trận chung kết lượt đi AFF Cup 2018, Công đoàn Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam (VNOB) đã tổ chức giao lưu bóng đá giữa các cán bộ, nghệ sĩ, nhân viên của Nhà hát tại Trường 10-10.

Tham dự trận bóng đá có đại diện các đoàn hát, nhạc, múa cũng như các phòng, ban của VNOB. Các cầu thủ – nghệ sĩ được chia làm 2 đội. Đó là đội lão tướng (mặc trang phục màu cam ) và đội trẻ (trang phục màu xanh). Đặc biệt, lần đầu tiên đoàn múa cử thành viên tham dự mặc dù với diễn viên múa ballet, đá bóng dường như là điều bất khả thi.

Mở đầu trận giao lưu, các cầu thủ đội trẻ, với thể lực tốt, đã lao lên tấn công, áp đảo đội lão tướng. Chỉ trong vòng hiệp 1, đội trẻ đã ghi được 3 bàn thắng. Tuy nhiên, không hổ danh là gừng càng già càng cay, cho dù tuổi tác chênh lệch khá nhiều so với đội trẻ, các “lão tướng” cũng đã tràn lên phản công và khiến cho đội trẻ vài trùng lại.

Chung cuộc, 2 đội hòa 5-5. Người ghi nhiều bàn thắng nhất là cầu thủ Phạm Văn Vĩnh, thuộc đội trẻ, của phòng Hành chính – Tổng hợp với 2 bàn thắng. Các bàn thắng còn lại chia đều cho cầu thủ 2 đội.

Tuy chỉ là trận giao hữu, nhưng hai đội bóng đá nhận được sự cổ vũ nhiệt tình của các cán bộ, nghệ sĩ, nhân viên của VNOB. Đặc biệt, hai đội đã nhận được sự động viên, khích lệ của lãnh đạo Đảng và chính quyền của Nhà hát. NSƯT Trần Ly Ly, Giám đốc VNOB, cùng bí thư đảng ủy và Phó Giám đốc cũng như Chủ tịch Công đoàn đều có mặt và cổ vũ suốt trận đấu.

Chương trình giao lưu bóng đá của Công đoàn đã và đang giúp cho đời sống tinh thần của cán bộ, nghệ sĩ, diễn viên và nhân viên của Nhà hát từng bước được cải thiện, nâng cao tình đoàn kết và sự gắn bó với Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam.

Dưới đây là clip ghi 2 bàn thắng đầu tiên của cả 2 đội

Tuyết Hoa

Để đưa Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên 2018 đến gần với công chúng Việt Nam, đạo diễn – biên đạo múa Lưu Thu Lan đã đưa ra ý tưởng sử dụng đèn lồng và nón lá làm chủ đạo trên sân khấu của vở ballet.

Tiếp thu ý tưởng của biên đạo múa Lưu Thu Lan, thiết kế sân khấu , họa sĩ Nguyễn Công Hoan, đã dàn dựng hàng loạt đèn lồng trên sân khấu của vở diễn sắp tới. Bên cạnh đó, cây thông Noel cũng được pha trộn theo phong cách người Việt với những chiếc nón lá.

Để chuẩn chị một cách chu đáo nhất cho sân khấu tráng lệ của Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam (VNOB) đã chuẩn bị tới hơn 500 nón lá các loại cùng gần 50 đèn lồng. Hiện, các họa sĩ của Nhà hát đang làm việc hết sức tích cực cả ngày lẫn đêm để chuẩn bị cho sân khấu có một không hai của Kẹp hạt dẻ ở Việt Nam.

Tuyết Hoa

Là một trong những nhạc trưởng trẻ gặt hái được nhiều thành công, nhưng cũng rất cá tính khi từ chối lời mời làm việc ở nước ngoài với mức lương cao gấp 50 lần so với trong nước, nhạc trưởng Đồng Quang Vinh luôn thể hiện mong muốn được cống hiến và góp phần đưa nhạc giao hưởng đến gần hơn với công chúng Việt. Nhận lời mời của Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam (VNOB) về chỉ huy dàn nhạc giao hưởng cho Vở ballet Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên phiên bản 2018, ông đã chia sẻ với PV những suy nghĩ của mình về vở ballet nói riêng cũng như nền nghệ thuật hàn lâm nói chung:

– Là một nhạc trưởng tài năng của làng âm nhạc Việt Nam, ông có thể cho biết lý do ông nhận lời chỉ huy dàn nhạc của Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam (VNOB) cho vở diễn Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên năm 2018?

– Năm 2016, tôi từng hợp tác rất thành công với VNOB với phiên bản “Kẹp hạt dẻ” phiên bản rút gọn. Có lẽ đây cũng là một trong những dấu ấn để năm 2018 này tôi tiếp tục được giám đốc VNOB, NSƯT Trần Ly Ly mời chỉ huy dàn nhạc cho chương trình biểu diễn Kẹp hạt dẻ phiên bản Giấc mơ thần tiên. Ballet và Opera là hai đỉnh cao của âm nhạc hàn lâm. Dưới nhiều góc độ, hai thứ nghệ thuật này khó hơn cả chơi giao hưởng. Với nhạc trưởng, chỉ huy những tác phẩm giao hưởng chỉ phải thuộc bài và biểu diễn những tác phẩm với tốc độ và yêu cầu hợp lý theo yêu cầu của mình, nhưng khi chỉ huy những tác phẩm Opera và Ballet thì phải theo hơi thở, nhịp điệu của nghệ sĩ Opera và nghệ sĩ múa, đồng thời phải hiểu kỹ thuật thanh nhạc và kỹ thuật múa. Về mặt nội dung, một vở Opera hay Ballet chứa đựng một khối lượng thông tin và giá trị nghệ thuật lớnvà phức tạp vì có sự kết hợp giữa các loại hình. Một tác phẩm Opera hay Ballet thường có cốt chuyện chặt chẽ, nhiều màn, nhiều cảnh, nhiều nhân vật, lời thoại, nhạc công, nhạc cụ, đạo cụ, phục trang, thiết bị âm thanh, anh sáng v.v…Có thể nói những vở Ballet, Opera là kết tinh nghệ thuật có kết cấu phức tạp nhất trong những tác phẩm nghệ thuật âm nhạc. Đây cũng là sự thử thách bản thân mang tính thử lửa đối với người nhạc trưởng. Vì lẽ đó, tôi thấy rất vinh dự, và cũng rất thú vị khi được phiêu lưu trong những tác phẩm kinh điển lớn nhất của thế giới này tại Việt Nam.

– Được biết đây là lần đầu tiên, Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam đưa phiên bản gốc của Mariinsky vào Kẹp hạt dẻ. Ông có thể cho biết ý kiến của mình về sự thay đổi này?

– Đây là một lựa chọn tuyệt vời. Những phiên bản được nhà hát Vũ kịch Mariinsky chọn lựa trình diễn luôn là những phiên bản kinh điển bậc nhất thế giới. Phiên bản này được nhạc trưởng thần tượng của tôi Valery Gergiev chỉ huy. Ông là một tấm gương mà tôi luôn phấn đấu học theo, không phải chỉ về trình độ chuyên môn siêu việt, mà còn cả cách ông tổ chức, lãnh đạo, xử lý công việc và cuộc sống. Ông vừa mang dòng máu Nga, từ nhỏ đã thuộc lòng những giai điệu kinh điển của các vở Opera, Ballet xứ sở Bạch dương, lại vừa là giám đốc Nhà hát Vũ kịch Mariinsky. Ngoài ông ra không còn ai có thể phù hợp hơn trong việc đưa ra những lựa chọn, cách xây dựng tác phẩm một cách chuẩn xác và phù hợp nhất, cả về mặt chất lượng chuyên môn và về sự chỉ đạo công việc marketing. Việt Nam có một bối cảnh lịch sử xã hội hoàn toàn khác nước Nga, với thị hiếu âm nhạc rất khác nước Nga – một đất nước đã có vài trăm năm lịch sử nghệ thuật hàn lâm. Họ luôn giành một tình yêu lớn cho Ballet, Opera nói riêng và nghệ thuật hàn lâm nói chung, và đương nhiên sự đầu tư về kinh tế cũng là rất lớn. Việt Nam cũng đang dần dần từng bước đầu tư cho nghệ thuật Hàn lâm. Đương nhiên chúng ta sẽ cần thời gian để từng bước đưa nghệ thuật này (trong đó có nhạc giao hưởng, Opera, Ballet …) đến với nhiều khán giả hơn. Khi được biết VNOB sẽ làm Ballet “Kẹp hạt dẻ” phiên bản Mariinsky, tôi thấy rất mừng vì đây là một bước đột phá. Nó chứng tỏ rằng chúng ta đã sẵn sàng đầu tư lớn hơn cho những tác phẩm nghệ thuật vĩ đại. Với tâm huyết của lãnh đạo cũng như tập thể nghệ sĩ, với tinh thần làm việc rất chuyên nghiệp của VNOB, “Kẹp hạt dẻ” phiên bản Mariinsky lần đầu tiên biểu diễn ở Việt Nam hy vọng được khán giả đón nhận một cách nhiệt tình và sự thành công của nó sẽ góp phần đẩy nhanh hơn quá trình phổ cập hoá nghệ thuật Hàn lâm vào xã hội Việt Nam.

– Theo ông, những nhạc cụ nào sẽ đóng vai trò chính trong dàn nhạc của Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên phiên bản 2018 và tại sao?

– Tất cả các nhạc cụ Tchaikovski đưa vào tác phẩm của mình đều ko có một nhạc cụ nào thừa cả. Trừ điều này ra trong “Kẹp hạt dẻ”, ngoại trừ sự sắp xếp các nhạc cụ độc tấu xen kẽ một cách rất khéo léo giữa các bộ dây, gỗ, đồng và gõ, Tchaikovsky dùng rất nhiều những nhạc cụ gõ. Bộ gõ là một thành viên rất quan trọng trong dàn nhạc từ giữa thế kỉ 19 trở đi, với rất nhiều nhạc cụ gõ mới có âm sắc cực kì phong phú độc đáo dần dần được đưa vào dàn nhạc. Tchaikovsky đã sử dụng rất thành công những nhạc cụ gõ màu sắc để xây dựng thành công những hình ảnh nhân vật: đàn phím Celesta gắn với cảnh “Dance of the Sugar Plum Fairy” với hình tượng diễn viên múa nữ chính trình diễn điệu nhảy solo của mình với những cảm giác thần thoại huyền bí nhưng rất trong sáng. Tháng 10- 2018, tôi đã có dịp được chạm vào và chơi cây đàn Celesta được trưng bày tại bảo tàng nhạc cụ thuộc Nhạc viện Tchaikovsky tại thành phố Moscow. Đây là cây Celesta đầu tiên trên thế giới được Tchaikovsky giữ bí mật đến tận trước khi công bố đêm diễn đầu tiên (world premier) của Ballet “Kẹp hạt dẻ”. Nhạc cụ này có lúc được thay thế bởi Glockenspiel (một cách gọi khác là Campanelli) trong nhiều phiên bản khác nhau của “Kẹp hạt dẻ” khi không có nhạc cụ Celesta. Bên cạnh Celesta và Glockenspiel, hai cây đàn Harp là nhạc cụ không thể thiếu mang lại những thang âm thần tiên cùng hình ảnh thiếu nữ trong sáng ở nhiều chương nhạc. Tại Việt Nam, không phải lúc nào cũng dễ kiếm được đàn Harp cũng như nghệ sĩ chơi đàn Harp. Năm 2016, chúng tôi có may mắn mời được nữ nghệ sĩ Chloe Morel người Pháp chơi đàn Harp 1 và Ryoko Boumuki chơi Harp 2 bằng keyboard điện tử. Hiện tại, có Harp hay không chúng tôi xin phép giữ bí mật đến phút cuối. Ngoài những nhạc cụ đặc sắc trên, nhiều nhạc cụ khác ở bộ Gõ và bộ Gỗ cũng đem lại hương vị cho những điệu múa và lời hát dân gian như: mõ Castanet trong “Le chocolat” với hình ảnh đất nước Tây Ban Nha, chuông Tambourine trong “Trépak” kết hợp nhịp nhàng với điệu múa Nga và trong “Le Café” miêu tả thành công những điệu múa gợi cảm của những vũ công Ả Rập, cồng Tam Tam xuất hiện trong nhiều cảnh đặc tả cảm giác bóng đêm, không gian rộng lớn bao trùm cùng sự đe doạ … Ngoài ra sáo flute miêu tả rất sinh động hình ảnh những chú bé mục đồng trong “Les Mirlitons” và sáo piccolo thì đặc tả thành công những cú lộn nhào và những màn trêu đùa của những chú hề Trung Quốc trong “Le Thé”. Có thể nói Tchaikovsky cũng là một bậc thầy tầm cỡ thế giới của lĩnh vực phối khí.

– Sẽ cần một quy mô dàn nhạc với bao nhiêu nhạc công, thưa ông?

– Đây là một dàn nhạc 2 quản quy mô lớn, với khoảng 60 nhạc công biểu diễn.

– Ông có ý định làm mới hay tạo ra một nét riêng cho phiên bản gốc Marinsky của Nga trong Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên năm nay?

– Tôi được mời lần này với vai trò nhạc trưởng, chủ yếu phụ trách phần dàn nhạc. Với âm nhạc hàn lâm, một thứ âm nhạc vốn nghiêm khắc không được phép tự ý phá cách, đặc biệt với một phiên bản đã được trình diễn thành công trên thế giới, tôi sẽ không đưa thêm một sự thay đổi nào về mặt phối khí và biểu diễn đối với dàn nhạc. Sự thay đổi chủ yếu nằm ở phần múa, biên đạo sẽ dựng lại với nội dung và hình thức phù hợp với bối cảnh xã hội Việt Nam. Phần phối khí và kết cấu kinh điển của “Kẹp hạt dẻ” theo phiên bản Mariinsky” sẽ được giữ nguyên. Tuy nhiên, việc không thay đổi trên không đồng nghĩa với sự đơn giản và việc không có sáng tạo. Ngược lại, nó còn khó hơn là người ta tưởng. Vì khi biểu diễn một tác phẩm kinh điển thế giới, bạn sẽ phải đối mặt với sự so sánh. Phiên bản “Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên” sẽ được khán giả và các đồng nghiệp mang ra so sánh một cách rất tự nhiên với những phiên bản họ đã từng xem, mà phần lớn là các phiên bản nổi tiếng thế giới. Ở Việt Nam, những tác phẩm thế này không được diễn nhiều, nên không có nhiều phiên bản. Làm thế nào để vừa không bị chê mà ngược lại lại được khen là có sáng tạo trong hơi thở, trong cách xử lí sự đối tỉ về cường độ và tốc độ giữa các cảnh, các màn, giữa các nhân vật, là điều mà tôi luôn đau đáu hướng về. Tuy nhiên tôi tin rằng với sự nỗ lực của bản thân mình, của các anh chị em nghệ sĩ, cùng sự hỗ trợ của đội ngũ lãnh của VNOB, tác phẩm sẽ có một sự thành công nhất định. Ít nhất chúng ta đã làm, có làm ra thì mới có cải để tự mình, và cả người khác nữa, học tập, và từ đó lại có động lực làm nhiều cái mới nữa.

– Được biết, hiện nay, ông đã xây dựng được dàn nhạc tre nứa “Sức sống mới”. Liệu, ông có ý định đưa một vài loại nhạc cụ này vào dàn nhạc của Kẹp hạt dẻ 2018?

– Dàn nhạc tre nứa “Sức sống mới” là của riêng tôi, do tôi thành lập tháng 11 năm 2013 với 11 thành viên. Trước đó, ban nhạc gia đình Tre Việt với 5 thành viên do bố tôi – NSUT Đồng Văn Minh thành lập năm 1993, đi biểu diễn trong và ngoài nước đến năm 2010 thì tạm dừng do mẹ tôi bị ốm và sau đó là các anh chị em tôi đi học và làm việc ở nhiều nước trên thế giới. Dàn nhạc tre nứa Sức Sống Mới là một sự tiếp nối truyền thống của ban nhạc tre nứa gia đình, cho tình yêu âm nhạc nói chung và tình yêu âm nhạc tre nứa, âm nhạc dân tộc nói riêng, nó được gọi là dàn nhạc vì nó lớn hơn nhiều về mặt biên chế nhạc công, biên chế phối khí nhạc cụ trong các tác phẩm âm nhạc và cả sự đa dạng trong các thể loại âm nhạc, không chỉ âm nhạc Việt Nam mà cả âm nhạc thế giới. Sức Sống Mới đã trở thành khách mời quen thuộc của các Nhà hát Lớn Hà Nội và nhiều nước trên thế giới. Lần này tôi không đưa nhạc cụ tre nứa dân tộc của Sức Sống Mới và Ballet “Kẹp hạt dẻ” vì đây là một tác phẩm âm nhạc hàn lâm, không được có sự sự tự ý thay đổi về mặt phối khí. Tuy nhiên, tôi đang phối khí những giai điệu kinh điển của “Kẹp hạt dẻ” vào cho dàn nhạc tre nứa Sức Sống Mới biểu diễn mừng giáng sinh theo lời mời của viện Goethe cũng trong tháng 12 tới, chỉ vài ngày sau khi diễn ra Ballet “Kẹp hạt dẻ -Giấc mơ thần tiên”. Đây cũng lại là một phiên bản “Kẹp hạt dẻ” đầu tiên được trình diễn với các nhạc cụ tre nứa dân tộc của Việt Nam. Và tôi tin chắc rằng với sự kĩ lưỡng trong phối khí và tập luyện, chúng tôi sẽ mang đến cho khán giả một cảm giác hoàn toàn khác từ sự kết hợp Đông – Tây này. Đây cũng là một trong những truyền thống của Sức Sống Mới: đưa phương Đông đến gần với phương Tây, và đưa phương Tây lại với phương Đông.

– Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện và chúc cho Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên phiên bản 2018 của Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam thành công rực rỡ.

Tuyết Hoa

Cô bé Clara của Kẹp hạt dẻ (Nutcracker) phiên bản gốc sẽ được diễn viên múa Thu Huệ làm mới với phiên bản “Giấc mơ thần tiên” 2018 do Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam sản xuất và trình diễn vào đầu tháng 12 tới tại Nhà hát Lớn Hà Nội. Chia sẻ với nhà báo Tuyết Hoa về chuyện nghề, đặc biệt là vai diễn mới, Thu Huệ đã cho thấy một bức tranh của Quỳnh Lan trong Kẹp hạt dẻ  – Giấc mơ thần tiên 2018 năm nay:

• Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên, phiên bản 2018 năm nay sẽ có nhiều sự thay đổi. Huệ có thể chia sẻ về cảm nhận của mình về điều đó?

• 

• Sau nhiều năm đóng vai cô bé Clara trong Kẹp hạt dẻ (Nutcracker) phiên bản gốc, trong Giấc mơ thần tiên năm nay do Nhà hát Nhạc Vũ Kịch Việt Nam sản xuất, tôi thấy rất ấn tượng và phấn khích với nhiều cái mới. Trong đó, nét đặc biệt mà chỉ đạo nghệ thuật, NSƯT Trần Ly Ly, và đạo diễn – biên đạo múa, NSƯT Lưu Thu Lan, đưa vào chính là sự kết hợp giữa múa dân gian và các điệu múa sôi động trên thế giới, tạo nên một không gian phi giới tuyến. Mặt khác, Giấc mơ thần tiên 2018 còn đưa lên sân khấu nét đẹp về văn hóa thông qua trang phục, sự pha trộn các điệu nhảy cùng với múa ballet cổ điển… Điều này sẽ tạo nên nét hấp dẫn và đầy thú vị cho khán giả.
• Quỳnh Lan của phiên bản 2018 sẽ khác gì so với Clara của những mùa diễn trước?
• Quỳnh Lan hay Clara đều là những cô bé đang ở độ tuổi mộng mơ, ngây thơ và trong sáng. Clara có những lúc buồn buồn vì bị anh trai trêu chọc, có những lúc hờn dỗi, lúc nhí nhảnh,…Tuy nhiên, Quỳnh Lan 2018 sẽ có thêm một chút “chảnh”, một chút đanh đá và cả một chút lãng mạn cho phù hợp với tính cách của một cô bé được yêu chiều, trong một gia đình người Việt.

• 
• Để cảm nhận được vai diễn Quỳnh Lan một cách tốt nhất, Huệ đã có những trải nghiệm gì?
• Bên cạnh việc đã có “thâm niên” với Clara từ năm 2012 đến nay, tôi đã có những cuộc trao đổi với NSƯT, đạo diễn Lưu Thu Lan để làm rõ và cảm nhận thêm về vai diễn Quỳnh Lan. Bên cạnh 2 tuần tập luyện để xử lý những bước nhảy của nhân vật chính, tôi còn cần thêm ít nhất 2 tuần nữa để ghép nhạc, ghép chương trình cùng với các diễn viên khác của VNOB. Ngoài ra là những tìm hiểu về cuộc sống của những cô nàng tuổi “teen” để hiểu rõ và hòa cùng nhịp sống với họ, giúp cho Quỳnh Lan trở nên “thật” hơn và gần hơn với khán giả.
• Thu Huệ mong ước gì với Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên 2018?
• Tôi mong khi chuẩn bị bước lên sân khấu, khán phòng đã chật khán giả, đâu đó xôn xao hết vé rồi. Và sau buổi diễn, sẽ có nhiều lời bình luận rằng thật tiếc khi đêm diễn đã hết, không còn cơ hội để thưởng thức Kẹp hạt dẻ – Giấc mơ thần tiên nữa.
• Xin cảm ơn và chúc cho Quỳnh Lan của Thu Huệ sẽ thành công trên sàn diễn.

Tuyết Hoa